Bunt przeciwko porządkowi społecznemu

Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Bunt stanowi jedną z najbardziej znanych postaw przyjmowanych przez człowieka. Opiera się on na głośnym sprzeciwie wobec otaczającej rzeczywistości. Trudno wyobrazić sobie kogoś, kto bezkrytycznie akceptowałby każdą narzuconą mu normę czy nakaz. Można więc uznać, że niemal każdy w pewnym stopniu kontestuje ustalony odgórnie ład.

Pisarze chętnie sięgają po ten motyw, czyniąc z niego jeden z fundamentów literatury. Manifestowanie niezgody na zastany porządek traktowano często jako sposób na odkrycie własnej tożsamości, zrozumienie wnętrza oraz próbę nadania życiu głębszego znaczenia. Postacie literackie wielokrotnie wypowiadały posłuszeństwo systemom, w których przyszło im żyć. Ich stanowcze "nie" uderzało w reguły rządzące światem, niezależnie od tego, czy dotyczyły one kwestii narodowych, społecznych czy pokoleniowych.

Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - teza

Postacie literackie buntują się przeciwko porządkowi społecznemu.

Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - argumentacja

W "Tangu" Sławomir Mrożek opisał niezwykle oryginalną formą buntu, gdzie główny bohater dorasta w otoczeniu pozornej wolności i całkowitego luzu. Szybko jednak wychodzi na jaw, że życie pozbawione jakichkolwiek reguł nie jest tak atrakcyjne, jak mogłoby się wydawać - w Arturze budzi jedynie lęk oraz silną potrzebę odnowienia dawnych wartości. Autor kreuje wizję świata pogrążonego w chaosie, w którym zatarły się wszelkie granice moralne i obyczajowe.

W tej zdegenerowanej, pełnej anarchii rzeczywistości, tylko Artur próbuje na nowo nadać godność swojej rodzinie, która dawno odrzuciła wszelkie normy społeczne. Każdy jego krok, w tym staranny plan ożenku z kuzynką Alą, stanowi próbę zrekonstruowania tradycyjnego porządku. Niestety, Artur okazuje się zbyt słaby, by zrealizować swoją wizję. Ład wprowadza lokaj - prostak o prymitywnej naturze - przy użyciu siły oraz zastraszeniu.

Eliminuje Artura, a pozostałych domowników bezwzględnie zmusza do uległości. Jego triumf opiera się wyłącznie na brutalności. W ten sposób opowieść o rodzinie Stomilów ewoluuje w stronę mrocznej wizji narodzin totalitaryzmu. Artur staje się tu przedstawicielem tradycji, co odwraca klasyczny schemat - zazwyczaj to przecież młodzież buntowała się przeciwko zasadom narzucanym przez starszych. Niestety, w tym starciu młody inteligent ponosi klęskę.

Mrożek po mistrzowsku ukazał paradoksalną naturę buntu: próba zdławienia chaosu za pomocą siły (sprzeciw przeciwko buntowi) może doprowadzić do powstania opresyjnego systemu kontroli, który z reguły kończy się tragicznie. Dodatkowo dążenie do władzy i narzucanie własnych wizji rzadko przebiega zgodnie z założeniami i przynosi pożądane efekty. Poprzez losy Eleonory, Stomila i ich bliskich, autor dzieli się głęboką refleksją nad granicami ludzkiej wolności i odpowiedzialności w społeczeństwie.

Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - kontekst

1. Przypowieść o synu marnotrawnym: bunt syna oraz jego późniejsza decyzja o powrocie, będąca świadectwem nawrócenia i skruchy.
2. "Antygona", Sofokles: sprzeciw wobec apodyktycznych rządów Kreona oraz regułom ustanowionym przez państwo.
3. "Dziady" cz. III, Adam Mickiewicz: Konrad to wzorowy przykład buntownika epoki romantyzmu oraz skrajnego indywidualisty, który w osamotnieniu chce podjąć się misji zbawienia całego świata.

Potrzebujesz kontekstów do pozostałych tematów z oficjalnej listy? Sprawdź opracowanie pytań jawnych, w którym znajdziesz gotowe odpowiedzi do wszystkich 76 zagadnień prosto od egzaminatorki!