Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Twórcy na przestrzeni wieków nieustannie zgłębiali zagadnienie niestałości świata. Zadawali sobie fundamentalne pytanie: jaka jest rzeczywista wartość ludzkiego życia? Świadomość nieuchronności losu często skłania do gorzkich przemyśleń nad sensem własnego istnienia. W literaturze człowiek często powraca jako istota niezwykle krucha wobec upływu czasu.

Ten topos wywodzi się bezpośrednio z przekazów biblijnych, a słynne zawołanie Koheleta: „marność nad marnościami i wszystko marność” stało się inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców. To przekonanie opiera się na założeniu, że wszelkie ziemskie dobra – od majątku i luksusu, po sławę czy piękno – nie mają trwałego znaczenia. Ludzie, jako istoty śmiertelne, w chwili odejścia ze świata muszą pożegnać się ze wszystkim, co materialne. Choć każda epoka po swojemu interpretowała motywy przemijania, marności oraz niestałości, temat ten pozostaje uderzająco aktualny, co pokazały chociażby niedawne doświadczenia związane z pandemią.

Człowiek wobec niestałości świata - teza

Twórcy wykorzystują w swoich dziełach temat niestałości, aby wyraźnie wyeksponować to, jak nietrwały i kruchy jest ludzki byt.

Człowiek wobec niestałości świata - argumentacja

Słynna łacińska sentencja Vanitas vanitatum et omnia vanitasten, oznaczająca „marność nad marnościami – wszystko marność”, ma swoje korzenie w Starym Testamencie. Autor Księgi Koheleta dzieli się głęboką refleksją nad naturą ludzkiego losu oraz przemijającym życiem. Zauważa on, że świat przyrody funkcjonuje w nieustannym, powtarzalnym cyklu, w którym nic nie posiada cechy stałości. Według narratora na ziemi próżno szukać trwałych elementów – nawet mądrość czy nauka podlegają nieustannym zmianom. Tym bardziej dobra materialne, prestiż, władza czy pieniądze okazują się jedynie chwilowym darem, który jest niczym przysłowiowa pogoń za wiatrem w obliczu czekającej śmierci.

Mimo przesłania o ziemiskm istnieniu („marność nad marnościami”), biblijna księga nie nakazuje całkowitej rezygnacji ze wszystkiego. Kohelet wskazuje, że jedynym niezmiennym punktem oparcia w tym chwiejnym świecie jest Bóg. To właśnie relacja z Nim, postrzeganym jako najwyższa miłość oraz źródło dobra, ma stanowić centrum ludzkiego życia, gwarantując wewnętrzny spokój i poczucie stałości. Odbiorca uzyskuje kilka konkretnych wskazówek dotyczących życia, skupionych przede wszystkim na zasadzie złotego środka oraz zachowania balansu między chwilami szczęścia a smutku. Choć otaczająca rzeczywistość jest nietrwała i niepewna, sens nadaje jej trwanie przy Bogu.

Człowiek wobec niestałości świata - kontekst

„Krótkość żywota”, Daniel Naborowski: wiersz koncentruje się na typowych dla twórczości Naborowskiego zagadnieniach, takich jak marność, przemijanie oraz krótkość ludzkiego życia. Każda ziemska sprawa zmierza do błyskawicznego finału, a doczesne dobra nie są w stanie zagwarantować szczęścia. Mimo to Naborowski sugeruje, że w życiu jest miejsce na korzystanie z uroków świata, w tym na zabawę czy miłość.
„Nic dwa razy”, Wisława Szymborska: refleksja nad marnością nie straciła na znaczeniu również w późniejszych epokach. Doskonałym przykładem jest wiersz „Nic dwa razy”, spopularyzowany ostatnio dzięki interpretacji muzycznej Sanah, który przybiera formę osobistego listu skierowanego do kogoś bliskiego.

Fragment „Nic dwa razy” Sanah, źródło: youtube.com

Podmiot liryczny analizuje w nim złożone relacje i emocje, jakie rodzą się między dwojgiem ludzi. Fundamentem jest tu koncepcja Heraklita z Efezu, oparta na słynnym stwierdzeniu, że wszystko znajduje się w nieustannym ruchu i nie da się dwa razy wejść do tej samej rzeki. Z tej perspektywy każde ludzkie przeżycie jawi się jako unikatowe i niemożliwe do odtworzenia. To właśnie ta ciągła zmienność i płynność nadają życiu specyficznego uroku. Skoro czas biegnie nieubłaganie naprzód i nie pozwala na powtórne rozegranie tych samych scen, każda chwila jest absolutnym debiutem. Człowiek nie zdobywa doświadczenia, ponieważ w obliczu jednorazowości zdarzeń zawsze pozostaje nowicjuszem pozbawionym możliwości nabrania wprawy.

Człowiek wobec niestałości świata - podsumowanie

W ramach podsumowania powyższych rozważań, dobrze zauważyć, że ujęcie motywu marności cechuje się dużą różnorodnością. Bez wątpienia elementem wspólnym dla przywołanych dzieł jest zgodne przekonanie autorów o nieuchronnym upływie czasu, którego biegu nie da się zatrzymać.

Chcesz mieć pewność, że Twoja argumentacja zachwyci komisję niezależnie od tematu, który wylosujesz? Sprawdź gotowe opracowanie pytań jawnych i zyskaj spokój, na który zasługujesz!