Postawy odwagi i tchórzostwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Potopu” Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

W każdej epoce kształtują się unikalne wzory zachowań oraz systemy wartości, które literatura stara się upowszechnić. W ten sposób powstają zróżnicowane modele postaci, mające służyć jako przykład godny do naśladowania – mowa o bohaterach odważnych i gotowych do poświęceń.

Z drugiej strony autorzy ukazują również sylwetki negatywne, których czyny i decyzje mają stanowić dla czytelnika wyraźne ostrzeżenie – często są to postacie tchórzliwe. Niezależnie jednak od przyjętej postawy, każdy wybór bohatera wiąże się z nieuchronnymi konsekwencjami i określoną ceną moralną.

Postawy odwagi i tchórzostwa - teza

Poprzez kreowanie sylwetek bohaterów, które zasługują na podziw lub potępienie, twórczość literacka realizuje funkcję dydaktyczną.

Postawy odwagi i tchórzostwa - argumentacja

Henryk Sienkiewicz w „Potopie” wykazał się ogromnym obiektywizmem, prezentując przeszłość bez upiększeń. Pisarz z dużą surowością ocenił magnatów dopuszczających się zdrady oraz lekkomyślną, przekupną szlachtę. Nie unikał przy tym obrazowania postępującego rozkładu oraz rozprężenia w państwie stojącym na krawędzi ruiny. Opisując narastający „potop” skierowany przeciwko szwedzkim najeźdźcom, wyraźnie zaakcentował, jaką rolę w ratowaniu ojczyzny odegrało mieszczaństwo i chłopstwo.

Warstwa szlachecka, reprezentowana przez żołnierzy i rycerstwo, w powieści została przedstawiona pozytywnie. Bez wahania poświęca się dla dobra ojczyzny, a swoją codzienność podporządkowuje walce i oddaniu Rzeczpospolitej. W tym gronie jest szlachta laudańska, Kmicic, Wołodyjowski, Skrzetuski czy Zagłoba, a także rzesza innych zaangażowanych w walkę.
Warstwa chłopska odznacza się lojalnością wobec króla, wykazując nieustanną chęć wsparcia go w najtrudniejszych chwilach.
W magnaterii Sienkiewicz umieścił postacie takie jak Janusz, Bogusław i Michał Radziwiłłowie, a także Hieronim Radziejowski oraz Krzysztof Opaliński. To reprezentanci zdrady ojczyzny, którzy kierują się wyłącznie własnym interesem. Janusz Radziwiłł, w porozumieniu z księciem Bogusławem, decyduje się na wydanie Litwy w ręce Szwedów, licząc, że wdzięczność Karola Gustawa przyniesie mu nowe przywileje, większy majątek oraz prestiżowe stanowiska. Z kolei Radziejowski, zaślepiony konfliktem z polskim królem, podejmuje świadome działania uderzające w Rzeczypospolitą. Natomiast Opaliński, paraliżowany strachem przed konfiskatą majątku, oddaje Szwedom Wielkopolskę.

Postawy odwagi i tchórzostwa - kontekst

W dramacie Sofoklesa Antygona staje się ikoną bezkompromisowej odwagi. Mimo kategorycznego zakazu wydanego przez władcę, postanawia oddać cześć zmarłemu bratu, kierując się głębokim przekonaniem, że prawo boskie ma pierwszeństwo przed tym stanowionym przez ludzi. Choć bohaterka zdaje sobie sprawę, że za przyjętą postawę grozi jej najwyższy wymiar kary, z pełną świadomością akceptuje ryzyko śmierci. Poprzez swoją determinację Antygona udowadnia, że istotą autentycznej odwagi jest pozostanie wiernym wyznawanym wartościom.

To tylko jedna z 76 odpowiedzi, które mogą pojawić się na maturze ustnej. Nie daj się zaskoczyć i wybierz opracowanie pytań jawnych, które przygotowała nauczycielka języka polskiego i egzaminatorka.