- 0,00 zł0TWÓJ KOSZYK
Aktualnie nie dodałeś nic do koszyka
Dodaj produkty, aby rozpocząć zakupy
- Logowanie
Bunt przeciwko porządkowi społecznemu. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Bunt stanowi jedną z najbardziej znanych postaw przyjmowanych przez człowieka. Opiera się on na głośnym sprzeciwie wobec otaczającej rzeczywistości. Trudno wyobrazić sobie kogoś, kto bezkrytycznie akceptowałby każdą narzuconą mu normę czy nakaz. Można więc uznać, że niemal każdy w pewnym stopniu kontestuje ustalony odgórnie ład.Pisarze chętnie sięgają po ten motyw, czyniąc z niego jeden z fundamentów literatury. Manifestowanie niezgody na zastany porządek traktowano często jako sposób na odkrycie własnej tożsamości, zrozumienie wnętrza oraz próbę nadania życiu głębszego znaczenia. Postacie literackie wielokrotnie wypowiadały posłuszeństwo systemom, w których przyszło im żyć. Ich stanowcze "nie" uderzało w reguły rządzące światem, niezależnie od tego, czy dotyczyły one kwestii narodowych, społecznych czy pokoleniowych.Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - tezaPostacie literackie buntują się przeciwko porządkowi społecznemu.Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - argumentacjaW "Tangu" Sławomir Mrożek opisał niezwykle oryginalną formą buntu, gdzie główny bohater dorasta w otoczeniu pozornej wolności i całkowitego luzu. Szybko jednak wychodzi na jaw, że życie pozbawione jakichkolwiek reguł nie jest tak atrakcyjne, jak mogłoby się wydawać - w Arturze budzi jedynie lęk oraz silną potrzebę odnowienia dawnych wartości. Autor kreuje wizję świata pogrążonego w chaosie, w którym zatarły się wszelkie granice moralne i obyczajowe.W tej zdegenerowanej, pełnej anarchii rzeczywistości, tylko Artur próbuje na nowo nadać godność swojej rodzinie, która dawno odrzuciła wszelkie normy społeczne. Każdy jego krok, w tym staranny plan ożenku z kuzynką Alą, stanowi próbę zrekonstruowania tradycyjnego porządku. Niestety, Artur okazuje się zbyt słaby, by zrealizować swoją wizję. Ład wprowadza lokaj - prostak o prymitywnej naturze - przy użyciu siły oraz zastraszeniu. Eliminuje Artura, a pozostałych domowników bezwzględnie zmusza do uległości. Jego triumf opiera się wyłącznie na brutalności. W ten sposób opowieść o rodzinie Stomilów ewoluuje w stronę mrocznej wizji narodzin totalitaryzmu. Artur staje się tu przedstawicielem tradycji, co odwraca klasyczny schemat - zazwyczaj to przecież młodzież buntowała się przeciwko zasadom narzucanym przez starszych. Niestety, w tym starciu młody inteligent ponosi klęskę.Mrożek po mistrzowsku ukazał paradoksalną naturę buntu: próba zdławienia chaosu za pomocą siły (sprzeciw przeciwko buntowi) może doprowadzić do powstania opresyjnego systemu kontroli, który z reguły kończy się tragicznie. Dodatkowo dążenie do władzy i narzucanie własnych wizji rzadko przebiega zgodnie z założeniami i przynosi pożądane efekty. Poprzez losy Eleonory, Stomila i ich bliskich, autor dzieli się głęboką refleksją nad granicami ludzkiej wolności i odpowiedzialności w społeczeństwie. Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - kontekstPrzypowieść o synu marnotrawnym: bunt syna oraz jego późniejsza decyzja o powrocie, będąca świadectwem nawrócenia i skruchy."Antygona", Sofokles: sprzeciw wobec apodyktycznych rządów Kreona oraz regułom ustanowionym przez państwo."Dziady" cz. III, Adam Mickiewicz: Konrad to wzorowy przykład buntownika epoki romantyzmu oraz skrajnego indywidualisty, który w osamotnieniu chce podjąć się misji zbawienia całego świata.Potrzebujesz kontekstów do pozostałych tematów z oficjalnej listy? Sprawdź opracowanie pytań jawnych, w którym znajdziesz gotowe odpowiedzi do wszystkich 76 zagadnień prosto od egzaminatorki!
Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Zgoda między różnymi grupami społeczeństwa stanowi podstawę do budowania silnego narodu oraz skutecznego rozwiązywania problemów. Mimo to w historii i literaturze często można napotykać bariery, które skutecznie blokują nawiązanie takiej nici porozumienia. Najczęstszym powodem tych podziałów są:różnice ekonomiczne,odmienne systemy wartości,krzywdzące stereotypy.Wyjątkowo sugestywnie ten problem przedstawia "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, choć analogiczne motywy można dostrzec w wielu innych utworach.Teza: co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?Przeszkody w osiągnięciu porozumienia między przedstawicielami różnych grup społecznych biorą się głównie z wzajemnej nieufności, rozbieżnych dążeń oraz głęboko zakorzenionych uprzedzeń.Argumentacja: co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?Wspólna zabawa przedstawicieli wsi i miasta w zamierzeniu miała stać się symbolem narodowej jedności. Jednak różnice obyczajowe oraz odmienne sposoby myślenia okazały się murem nie do przebicia. Inteligenci wykazują się:biernością,ironią,brakiem zrozumienia dla wiejskich realiów.Natomiast chłopstwo tryska energią, lecz pozostaje nieufne, wciąż nosząc w sobie pamięć o dawnych krzywdach. Ta niezdolność do wypracowania wspólnej idei kończy się klęską - chocholi taniec staje się wymownym obrazem społecznego paraliżu i marazmu.Dialog inteligencji z mieszkańcami wsiChłopi żywo interesują się sprawami narodowymi i światowymi. Mimo to elity intelektualne patrzą na nich z góry, odsuwając ich od realnego udziału w polityce. Rozmowa Dziennikarza i Czepca jest przykładem protekcjonalnego podejścia warstw wykształconych do ludu.Postawa chłopstwa w stosunku do inteligentówNieufność działa w obie strony. Choć Gospodarz z entuzjazmem odbiera od Wernyhory złoty róg, będący symbolem zrywu narodowego, to przekazuje go Jaśkowi, który go gubi. To wydarzenie obrazuje, że chłopi posiadają ogromny potencjał do działania, jednak bez sprawnego dowodzenia i porządnej struktury ich zapał idzie na marne.Kontekst: co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?Główny bohater "Lalki", Stanisław Wokulski, podejmuje ambitną próbę scalenia ze sobą trzech odrębnych sfer:arystokracji,mieszczaństwa,biedoty. Mimo że wyższe sfery zawdzięczają mu ratunek przed finansową ruiną, wciąż spoglądają na niego z wyższością i lekceważeniem. Przedstawiciele mieszczaństwa nie potrafią pojąć jego motywacji, natomiast ludzie żyjący w nędzy nierzadko pozostają wobec niego podejrzliwi. Bolesław Prus udowadnia tym samym, że sztywne podziały klasowe oraz stereotypy stanowią potężną barierę dla narodowej integracji.Podsumowanie: co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?Nawiązanie porozumienia między różnymi grupami społecznymi blokują przede wszystkim ograniczenia mentalne, uprzedzenia oraz brak poszanowania dla drugiego człowieka. W "Weselu" Wyspiańskiego problem ten manifestuje się poprzez niemożność znalezienia wspólnego języka przez inteligencję i chłopstwo, natomiast w "Lalce" Prusa przejawia się w niezwykle szczelnych podziałach klasowych, które trudno przełamać. Analiza obu utworów prowadzi do wniosku, że fundamentem silnej wspólnoty musi być wzajemne zaufanie oraz szczera chęć współdziałania dla wspólnego dobra.W opracowaniu odpowiedzi do pytań jawnych przygotowaliśmy pełne zestawienie argumentacji i kontekstów do każdego z pozostałych zagadnień z oficjalnej listy
Motyw cierpiącej matki. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Lamentu świętokrzyskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Motyw cierpiącej matki należy do najbardziej przejmujących tematów literackich, gdyż oddaje niewyobrażalny ogrom tragedii kobiety, która musi patrzeć na cierpienie lub śmierć swojego dziecka. W "Lamencie świętokrzyskim" postać Maryi zostaje odarta z majestatu sakralnego i przedstawiona jako zwykła matka, krucha kobieta, której serce pęka z powodu bólu i bezradności wobec męki syna.Motyw cierpiącej matki - tezaTen tekst w niezwykle autentyczny sposób obrazuje dramat cierpiącej matki, prezentując uniwersalne emocje.Motyw cierpiącej matki - argumentacja"Lament świętokrzyski" to utwór literatury średniowiecznej, w którym to sama Matka Boska przejmuje głos, opowiadając o swojej tragedii w pierwszej osobie. Jej wypowiedź przybiera formę monologu, będącego rozpaczliwym wołaniem skierowanym do gapiów, własnego dziecka oraz Boga. Bohaterka apeluje do wszystkich ziemskich matek, prosząc je o współdzielenie z nią cierpienia. Maryja przeżywa mękę w ludzki sposób – szlocha, wyrzuca z siebie żal i desperacko poszukuje ratunku, stawiając pytania, na które nie ma racjonalnej odpowiedzi.Dzięki zastosowaniu prostego, pozbawionego podniosłości języka, jej ból staje się bliski odbiorcy, dotykając najgłębszych pokładów ludzkiej wrażliwości. Najbardziej poruszający moment następuje wtedy, gdy Maryja błaga Boga o możliwość przejęcia choćby części cierpień Syna na siebie. Taka postawa ukazuje bezgraniczne oddanie i potęgę matczynego uczucia, które jest silniejsze niż strach przed fizyczną torturą. W tym utworze Maryja traci swój królewski wizerunek, stając się po prostu matką, która nie potrafi pojąć niesprawiedliwości, jaka ją dotknęła.Motyw cierpiącej matki - kontekst"Treny", Jan Kochanowski: motyw cierpiącej matki odnajdziemy również u Jana Kochanowskiego, ze szczególnym uwzględnieniem Trenów VIII i X, będących zapisem żałoby po stracie córki Urszulki. Poeta, podobnie jak Maryja, zmaga się z przeraźliwą pustką, żalem oraz wewnętrznym sprzeciwem wobec wyroków boskich, nie potrafiąc zaakceptować odejścia dziecka. Obie postacie - matka i ojciec – w przejmujący sposób ukazują tragedię rodzicielską po stracie dziecka.Kontekst historycznoliteracki: "Lament świętokrzyski" powstał w epoce średniowiecza, jest datowany na XV stulecie. Stanowi on klasyczny przykład planktu, czyli utworu skupionego na obrazowaniu cierpienia Matki Bożej. Choć w tamtym czasie dominowała religijność, w sztuce i literaturze coraz wyraźniej ukazywano ludzkie oblicze postaci biblijnych.Motyw cierpiącej matki - podsumowanieTragedia matki to motyw budzący głębokie poruszenie bez względu na czas czy miejsce. "Lament świętokrzyski" udowadnia, że nawet tak podniosła postać jak Maryja posiada ludzkie oblicze - jest przede wszystkim kobietą i rodzicielką przepełnioną bólem, bezgraniczną empatią i bezsilnością. Utwór nie tylko wywołuje w odbiorcy szczere współczucie, ale też podkreśla, że miłość matczyna stanowi najbardziej bezinteresowną i heroiczną formą uczucia.Stres przed maturą ustną? Opanuj go z opracowaniem pytań jawnych autorstwa egzaminatorki - dokładnie tak, jak chce usłyszeć komisja!
Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Filozofia dziejów oparta na wierze w unikalną misję narodu, którego męczeństwo ma przynieść odkupienie światu, stała się filarem polskiego romantyzmu. Twórcy tej epoki przypisali rolę zbawcy właśnie Polsce, co w dramacie Mickiewicza znajduje odzwierciedlenie w widzeniu księdza Piotra.Terminologia wywodzi się z judaizmu i bezpośrednio nawiązuje do zwrotu Mesjasz – Jezus. W Izraelu oczekiwano wybawcy, który zaprowadzi powszechny pokój, wolność oraz przywróci izraelitom dawną świetność.W odniesieniu do utworu, koncepcja mesjanizmu obejmuje szereg założeń dowodzących znaczenia Polski w historii świata. Warto dodać, że to stwierdzenie nie stanowi nowości, gdyż jej fundamenty sięgają okresu staropolskiego.Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia - tezaW trzeciej części "Dziadów" mesjanizm przedstawia Polskę jako "Chrystusa narodów", czyli naród wybrany, którego męka i poświęcenie stanowią drogę do zmartwychwstania ojczyzny oraz odrodzenia wszystkich krajów europejskich.Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia - argumentacja Realizacją koncepcji mesjanizmu jest widzenie księdza Piotra, w którym dostrzega postać cara, utożsamianego z Herodem, skazującego Polaków na śmierć na Sybirze. Z tłumu zesłańców wyłania się tajemniczy człowiek o symbolicznym imieniu "czterdzieści i cztery", będący jeszcze dzieckiem, na którego przyszłe działania związane ze zbawieniem Polski trzeba będzie zaczekać. Później ukazuje się męka ojczyzny na wzór procesu Jezusa - Europa pozostaje bierna, niczym Piłat umywając ręce od odpowiedzialności za los Polski. Następnie przedstawiana jest droga krzyżowa Polski oraz jej śmierć. Zabory są krzyżem Polski, pod którym czuwa „Matka - Wolność”. Kolejna scena to zmartwychwstanie Polski. Ksiądz Piotr w swoim widzeniu widział Polskę jako Mesjasza narodów - to naród wybrany do zrealizowania doniosłej misji. Poprzez własną ofiarę kraj ma nie tylko odzyskać wolność, ale też przyczynić się do uzdrowienia całego kontynentu.Romantycy interpretowali klęskę powstania listopadowego jako śmierć narodu. Hasło "Polska Chrystusem narodów" wyraziło porównanie ojczyzny do Chrystusa. Scena łączy mesjanizm jednostkowy (postać 44) ze zbiorowym. Widzenie księdza Piotra jest sceną mistyczną (nie rozgrywa się w rzeczywistości, a w czasie snu). Wykorzystując biblijne odwołanie, autor pragnął podnieść Polaków na duchu, przekonując ich, że prześladowania i katusze mają głęboki sens. Twierdził, że te cierpienia nie pójdą na marne, a oni powinni pozostać cierpliwi i mieć wiarę. Wśród osób wywożonych na Sybir dostrzegł wskrzesiciela Polski. Jednak ojczyzna powtarza losy Chrystusa - cierpi niewinnie, by ostatecznie powstać z martwych. Całość wieńczy obraz zwycięskiego mściciela.Widzenie księdza Piotra miało za zadanie wlać nadzieję w serca ciemiężonych Polaków na odzyskanie wolności i nieść pokrzepienie narodowi poddanemu represjom. Mickiewicz ukazał wiarę w to, że ojczyzna, mimo wymazania jej z politycznych map świata, odrodzi się jeszcze silniejsza i mocniejsza, odzyska swoją potęgę.Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia - kontekstW utworze "Kordian" Juliusza Słowackiego zostaje sformułowana koncepcja winkelriedyzmu, zakładająca oddanie jednostki w imię wyzwolenia narodu. Tytułowy bohater zamierza złożyć siebie w ofierze za kraj i zyskać miano bohatera narodowego, co - analogicznie do mesjanizmu w "Dziadach" - przedstawia ofiarę jako jedyny sposób na wolność i odrodzenie państwa.Zyskaj pewność siebie na maturze ustnej, zamieniając stres w precyzyjną wypowiedź. Skorzystaj z opracowania pytań jawnych, które przeprowadzi Cię przez każde zagadnienie z oficjalnej listy.
Prawa boskie a prawa ludzkie. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Od zarania dziejów ludzkość funkcjonuje w obrębie dwóch systemów prawnych: jeden jest dziełem człowieka, natomiast drugi, zdaniem wielu, wywodzi się z woli Stwórcy lub wynika z samej natury. Prawa ludzkie ulegają ciągłym przeobrażeniom pod wpływem czasu, lokalnych uwarunkowań czy woli rządzących. Prawa boskie uznawane są za stałe, ponadczasowe i obowiązujące każdego człowieka, bez względu na epokę.Bywają jednak sytuacje, w których te dwa światy - ustanowione przez człowieka oraz Boga - stają ze sobą w jawnej sprzeczności. Pojawia się wówczas dylemat: kogo słuchać w pierwszej kolejności? Czy lojalność należy się państwu, czy może wewnętrznemu głosowi sumienia? Co stanowi wyższą wartość - porządek społeczny czy zasady moralne?Prawa boskie a prawa ludzkie - tezaPrawa boskie, utożsamiane z powszechnymi wartościami dobra, sprawiedliwości oraz poszanowania godności bliźniego, powinny zajmować nadrzędną pozycję w hierarchii ważności. Choćby kolidowały z odgórnymi rozporządzeniami władz, są one fundamentem człowieczeństwa.Prawa boskie a prawa ludzkie - argumentacja W tragedii Sofoklesa obserwujemy starcie Antygony z Kreonem, władcą Teb. Główna bohaterka, działając w zgodzie z prawem boskim dotyczącym pochówku zmarłych, postanawia pogrzebać brata, Polinika, wbrew surowemu zakazowi króla. W jej przekonaniu prawo boskie, nakazujące otoczenie zmarłego czcią, pozostaje nienaruszalne i absolutne, nawet jeśli akt buntu wobec władcy wiąże się z wyrokiem śmierci.Z kolei Kreon jest reprezentantem prawa ludzkiego, czyli ustawy państwowej mającej na celu utrzymanie dyscypliny i stabilności. Jego decyzja wynika z pobudek politycznych - pragnie surowo potępić zdrajcę, by w ten sposób wzmocnić swoją pozycję jako władcy. Nie zakłada jednak, że bezkompromisowa postawa Antygony obnaży słabości moralne jego postanowienia. Ostatecznie tragiczne konsekwencje, przejawiające się w samobójczej śmierci Antygony, Hajmona oraz Eurydyki, świadczą o tym, że lekceważenie praw boskich skutkuje nieuchronną katastrofą.Autor unika wskazywania jednej, słusznej racji, kładąc raczej nacisk na to, że brak porozumienia między tymi dwoma sferami doprowadza do tragedii. Antygona kończy życie jako ofiara w obronie wartości moralnych, natomiast Kreon, choć zachowuje tron, zostaje moralnie pokonany.Prawa boskie a prawa ludzkie - kontekst (historycznoliteracki)Dzieło Sofoklesa to klasyczna tragedia grecka, która powstała w V w. p.n.e., gdy ateńska demokracja przeżywała swój rozkwit. Greckie tragedie regularnie podejmowały problematykę religijną i moralną, skłaniając odbiorców do rozważań nad położeniem człowieka wobec świata oraz relacji z bogami. Spór o pierwszeństwo między prawami boskimi a ludzkimi stanowił powracający motyw, mający uczyć pokory i rozwagi poprzez doświadczenie katharsis, czyli emocjonalnego oczyszczenia odbiorcy.Prawa boskie a prawa ludzkie - podsumowanieStarcie między prawem boskim i ludzkim ma charakter uniwersalny i pozostaje żywe również współcześnie, zwłaszcza gdy obowiązujące przepisy kłócą się z wewnętrznym głosem człowieka. Losy Antygony dowodzą, że system prawny pozbawiony etycznego fundamentu często staje się przyczyną ludzkich dramatów, a sprawiedliwość wymaga oparcia na ogólnych wartościach moralnych.Z gotowym opracowaniem nie musisz improwizować na maturze ustnej! Odpowiedzi do wszystkich 76 pytań zostały przygotowane przez egzaminatorkę.
Motyw tańca śmierci. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Koniec życia stanowi nieodłączny element ludzkiego losu. Literatura od zawsze podejmowała motyw przejścia na "drugą stronę", którego korzeni można dopatrywać się w średniowiecznym piśmiennictwie. Ówczesna fascynacja tematyką śmierci wynikała z:panujących uwarunkowań polityczno-społecznych,dominującej religii i filozofii,specyficznej mentalności ludzi tamtej epoki.Jednym z najbardziej charakterystycznych wówczas zjawisk stał się motyw "danse macabre", czyli taniec śmierci.Szczególnie wyraźnie tendencja ta zaznaczyła się w sztukach plastycznych średniowiecza. Ukazywały one alegoryczny korowód przedstawicieli różnych stanów społecznych, prowadzony przez kościotrupa, co miało podkreślać równość wszystkich ludzi w obliczu tego zjawiska. Zagadnienie to stało się inspiracją dla twórców kolejnych epok, ulegając z czasem znaczącym przekształceniom. Wraz z upływem lat ewoluowało zarówno postrzeganie samej śmierci, jak i przedstawianie postaci biorących udział w tym symbolicznym tańcu.Motyw tańca śmierci - tezaWywodzący się ze średniowiecza motyw tańca śmierci akcentował zainteresowanie końcem życia oraz ukazywał kruchą i nietrwałą naturę ziemskiego bytowania.Motyw tańca śmierci - argumentacja Warto przywołać średniowieczny tekst zatytułowany "Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią". Tytułowa bohaterka przyjmuje w nim rolę mentorki, która dyskutuje z ciekawym jej natury mędrcem. Rozmówczyni została upersonifikowana, zyskując wyraźne ludzkie cechy. To właśnie Śmierć, a nie mędrzec, dominuje w utworze i - paradoksalnie - sprawia wrażenie postaci nadzwyczaj realnej. Wykreowano ją jako kobietę o budzącym odrazę wizerunku, której organizm znajduje się w stadium zaawansowanego rozkładu. Pozbawiona warg, ze zwisającym fragmentem nosa i obnażonymi, wielkimi zębami, przypomina kościotrupa, z którego osypują się kawałki ciała. Przepasana białą płachtą, trzyma w dłoniach potężną kosę. Reakcja Polikarpa, który mdleje na ten widok, wydaje się w tej sytuacji zupełnie uzasadniona.Wizerunek ten został nakreślony w konwencji groteskowej, co autor osiągnął poprzez zestawienie elementów grozy z humorem. Śmierć wyjaśnia Polikarpowi swoje ziemskie zadania. Wspomina, że powstała w chwili popełnienia grzechu pierworodnego, ukryta w owocu spożytym przez Ewę. Od tamtego momentu wiernie asystuje ludzkości w podróży ku końcowi życia. Utwór realizuje topos danse macabre, głosząc absolutną równość wszystkich ludzi wobec śmierci. Ta najstarsza z kobiet nie uznaje żadnych wyjątków, dosięgając:zamożnych,biednych,wybitnie uzdolnionych,a także tych o skromniejszym intelekcie. Dla niej podziały społeczne i majątkowe nie mają najmniejszego znaczenia.Nauczycielka wyjaśnia również uczonemu swoją rolę w dniu Sądu Ostatecznego. Ponieważ Bóg trwa wiecznie, śmierć nie ma do niego dostępu. Jej rola ogranicza się do zaganiania grzeszników w stronę piekielnych czeluści. Będą oni tam znosić tak straszliwe tortury, że jedynym ich marzeniem stanie się kres cierpienia. Ona jednak pozostanie nieugięta i niewzruszona na te błagania. Istnieje metoda na uniknięcie tak tragicznego losu - wystarczy trwać w bliskości ze Stwórcą za życia i pamiętać o nim w podróży ku wieczności. Śmierć nie jest tu jednak przedstawiona jako postać jednoznacznie zła. Przemawia tonem opanowanym i łagodnym, pragnąc nie tyle przerazić Polikarpa, co udzielić mu pewnych wskazówek.Motyw tańca śmierci - kontekstTaniec śmierci, Hans Holbein: idea śmierci, jako wszechwładnej monarchini, porywającej do tańca przedstawicieli każdego szczebla drabiny społecznej, została uwieczniona w cyklu drzeworytów Hansa Holbeina pt. "Taniec śmierci". Na wszystkich postać śmierci oraz jej ofiara stanowią centralny punkt kompozycji.Tango, Sławomir Mrożek: koncepcję tańca splecionego z kresem życia odnajdujemy w dramacie Sławomira Mrożka. Już sam tytuł naprowadza na obecność toposu, który pełni ważną rolę w interpretacji całego utworu. Motyw "danse macabre" uległ tutaj przekształceniu i został wykorzystany do zobrazowania nadchodzącego końca inteligencji mieszczańskiej.Motyw tańca śmierci - podsumowanieKoncepcja korowodu tanecznego ze śmiercią wywodzi się z dorobku artystycznego średniowiecza. Motyw tańca (dance macabre) był związany z ówczesną silną koncentracją na samym zjawisku śmierci. Twórcy w późniejszych epokach wielokrotnie modyfikowali ten topos, nadając mu coraz to nowsze znaczenia symboliczne. Jego interpretacja była zazwyczaj ściśle powiązana z konkretnymi czasami historycznymi.Zamiast tracić czas, postaw na gotowe schematy - zdaj maturę ustną z opracowaniem pytań jawnych przygotowanym przez egzaminatorkę Anetę Pyrgiel.
Praca jako pasja człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Motyw pracy od wieków gości na kartach literatury wszystkich epok. Twórcy w swoich tekstach przedstawiali postacie, które darzyły swoje zajęcia ogromnym szacunkiem bądź uznawały je jedynie za uciążliwy obowiązek. Dzięki takiemu zabiegowi artyści zyskali narzędzie do prezentowania hierarchii wartości bohaterów oraz dokonywania ich charakterystyki i osądu moralnego.Praca jako pasja człowieka - tezaWartość postaci w literaturze wyznacza to, w jaki sposób podchodzi ona do swojej pracy.Praca jako pasja człowieka - argumentacja Losy głównego bohatera powieści Bolesława Prusa "Lalka", czyli Stanisława Wokulskiego, są nierozerwalnie splecione z typowym dla pozytywizmu entuzjazmem do nauki oraz rozwoju cywilizacyjnego. W momencie wejścia w dorosłość na czoło jego priorytetów wysuwa się pragmatyczna potrzeba zbudowania solidnego fundamentu finansowego. Bohater ma świadomość, że jedynie wytrwałość i rzetelny wysiłek mogą przynieść mu sukces. Edukację zaczyna w ojczyźnie, by później kontynuować ją na Syberii. Po powrocie do Warszawy wchodzi w związek małżeński z właścicielką sklepu, co staje się punktem wyjścia do budowania własnej fortuny na handlu. Jego pozycja biznesowa rośnie w zdumiewającym tempie – powołuje do życia spółkę handlującą ze Wschodem oraz rozwija kontakty handlowe w Bułgarii i we Francji. Mimo tych sukcesów, aktywność zawodowa nie przynosi mu upragnionego spełnienia. W rzeczywistości gromadzony kapitał miał służyć wyłącznie jako narzędzie do pozyskania względów Izabeli Łęckiej.Prawdziwym entuzjastą swoich obowiązków był bez wątpienia Ignacy Rzecki, oddany druh Wokulskiego. Stary subiekt z niezwykłą precyzją oraz starannością wykonywał swoją pracę, pilnując najdrobniejszych detali i pozostając całkowicie lojalnym wobec pracodawcy (Wokulskiego). Jego zaangażowanie wykracza poza standardowy zakres czynności, czego dowodem jest poświęcanie każdej niedzieli na własnoręczne przygotowywanie wystaw sklepowych.Społeczność żydowska cechuje się dużą dynamiką, przedsiębiorczością oraz zmysłem handlowym. Jej przedstawiciele nie stronią od transakcji i potrafią po mistrzowsku wykorzystać rynkowe okazje, takie jak licytacje czy przejmowanie upadających przedsiębiorstw. Swoje zyski czerpią również z tzw. lichwy, czyli działalności pożyczkowej, operując odsetkami oraz procentami od powierzonych im kapitałów.Z kolei arystokracja wybiera życie w bezczynności i manifestuje pogardę wobec pracy zarobkowej. Trwonią majątki na luksusowe przyjęcia, bale, gonitwy konne czy wizyty w teatrach i salonach. Funkcjonują oni w rzeczywistości, która przypomina nieustanne, beztroskie wakacje.Praca jako pasja człowieka - kontekstDżuma, Albert Camus: w powieści Alberta Camusa doktor Bernard Rieux postrzega swoje obowiązki jako życiowe powołanie, a nie wyłącznie sposób na zarobek. Mimo braku wiary w siłę wyższą, odczuwa silną wewnętrzną potrzebę niesienia pomocy potrzebującym, upatrując w tym oddaniu sensu własnej egzystencji. Jego podejście dowodzi, że praca może stać się prawdziwą pasją oraz fundamentem moralnego zobowiązania wobec bliźnich.Chłopi, Władysław Stanisław Reymont: w powieści Reymonta Maciej Boryna stanowi wzór gospodarza, dla którego uprawa roli jest nie tylko zajęciem, ale i fundamentem życia. Wszystko podporządkowuje ziemi - starannie ją pielęgnuje i powiększa swój stan posiadania, uznając grunt za najwyższą wartość. Scena, w której umierający bohater wykonuje gest siewu, dobitnie pokazuje jego nierozerwalną więź z własnym gospodarstwem.Praca jako pasja człowieka - podsumowanieSposób, w jaki postacie literackie podchodziły do swojej pracy, zarówno służył autorom jako narzędzie do ich oceny, część ich osobowości, jak i pozwalał na zdefiniowanie wartości człowieka. Opanuj maturę ustną bez zbędnego stresu - gotowe odpowiedzi na pytania jawne to niezbędnik każdego maturzysty.
Świat ducha a świat rozumu. Omów zagadnienie na podstawie Romantyczności Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Epoka romantyzmu to dla Polski okres fundamentalnych zmian. Po upadku powstania narodowego nasza ojczyzna wciąż pozostawała w okowach zaborców. Twórcy, chcąc pokrzepić serca rodaków, poddawali analizie przeszłość i wyznaczali świeże koncepcje odzyskania niepodległości. Równocześnie przewartościowaniu uległo postrzeganie roli poety oraz znaczenia poezji. W takich okolicznościach ukształtował się spór klasyków z romantykami. "Poprzednikom" wytykano, że sam rozum nie wystarczy do pojęcia świata, gdyż teraz fundamentem twórczości miały stać się emocje, sfera duchowa i intuicja. Z tego powodu w owym czasie niezwykłą popularność zyskały wątki metafizyczne oraz nadprzyrodzone. To właśnie w epoce romantyzmu zjawy, sny i duchy zaczęły dominować w rzeczywistości kreowanej przez autorów.Świat ducha a świat rozumu - teza Zderzenie sfery metafizycznej z racjonalizmem kształtuje zachowania oraz postawy moralne postaci oraz nadaje dziełu wymiar tragiczny.Świat ducha a świat rozumu - argumentacja Tego typu konflikt został ukazany w balladzie "Romantyczność" Adama Mickiewicza. Główną postacią jest tutaj Karusia, której zachowanie sugeruje obłęd. Dziewczyna dostrzega swojego nieżyjącego ukochanego, prowadzi z nim dialogi i głęboko to przeżywa. Wokół niej gromadzi się tłum gapiów. Rodzi się wątpliwość: czy bohaterka rzeczywiście straciła rozum, czy może realnie obcuje z wymiarem nadprzyrodzonym, który często jest nie dostrzegany lub wypierany? Prosty lud ufa jej świadectwu. Jednak w grupie znajduje się także starzec, który drwi z całej sytuacji i wyśmiewa zabobony, uznając widzenia za zwykłe oszustwo.Ostateczny werdykt wydaje narrator, który staje po stronie Karusi. Przekonuje on, że to nie wiedza i mądrość są kluczem do zrozumienia świata, lecz serce. Pod postacią starca Mickiewicz ukrył Jana Śniadeckiego, konserwatywnego uczonego - astronom został przedstawiony jako ufający jedynie "szkiełku i oku" w procesie odkrywania prawdy. W utworze uosabia on ograniczone horyzonty oraz niechęć do przyjmowania nowych idei. Ten bohater symbolizuje także postawę blokującą twórczy rozwój i hamującą postęp młodego pokolenia.Od stuleci ludzkość zmaga się z dylematami wynikającymi ze starcia intuicji, serca i ducha z chłodnym rozumem. Refleksje płynące z emocji oraz te oparte na racjonalnej analizie znacząco się od siebie różnią. Bywają one tak skrajnie odmienne, jak dzień różni się od nocy. Wystarczy spojrzeć na dany problem z innej perspektywy, aby dzięki wrażliwości serca dostrzec detale, które przy czysto logicznym podejściu pozostałyby niewidoczne.Świat ducha a świat rozumu - kontekst"Lalka", Bolesław Prus: Stanisław Wokulski to postać, którą przenikają cechy romantyka oraz pozytywisty. Z jednej strony jawi się jako przedsiębiorczy realista, skupiony na pomnażaniu majątku i działaniu dla pożytku ogółu. Z drugiej zaś jest targany uczuciem do Izabeli Łęckiej, które tłumi jego logiczne myślenie i skutkuje życiową porażką. Losy Wokulskiego stanowią dowód na to, że rozsądek i serce często pozostają w sprzeczności, a ich wewnętrzny spór potrafi zdeterminować całą egzystencję człowieka."Zbrodnia i kara", Fiodor Dostojewski: Rodion Raskolnikow w pierwszej fazie swoich działań polega wyłącznie na intelekcie, kreując koncepcję "ludzi nadzwyczajnych" i używając jej do usprawiedliwienia morderstwa. Niemniej jednak, po zabójstwie lichwiarki, bohatera zaczynają dręczyć wyrzuty sumienia oraz dotyka go ból egzystencjalny. To okazuje się potężniejsze niż jego logiczne argumentacje. Dzieło Dostojewskiego obrazuje triumf sfery uczuciowej i moralności nad wyrachowanym racjonalizmem, a także pokazuje proces wewnętrznej przemiany człowieka.Nie improwizuj na maturze. Zamiast tego wejdź na egzamin z gotowym schematem w głowie. Sprawdź opracowane odpowiedzi do pytań jawnych - wszystkie 76 zagadnień w jednym miejscu.
Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Literatura nigdy nie unikała tematów wywołujących dyskusję. Jednym z takich jest motyw odpowiedzialności za popełnione czyny, czyli problem winy i kary. Osoby, które w swoim życiu dopuściły się niecnych zachowań, musiały zazwyczaj ponieść konsekwencje swojego postępowania. Pisarze nie bez przyczyny są zafascynowani takimi postaciami.Negatywny bohater intryguje czytelnika, wręcz zachęca do pogłębienia lektury. Sposób, w jaki przedstawiony jest ten topos, zależy od: epoki,kontekstu kulturowego,kontekstu światopoglądowego,systemu wartości przyjętego przez bohaterów.W istocie, sami winowajcy reagowali na nałożone na nich kary w różny sposób. Niektórzy decydowali się na pokorę, inni woleli popełnić nawet samobójstwo, aby uniknąć konsekwencji swoich działań.Moralna odpowiedzialność za czyny - tezaBohaterowie, którzy popełnili winę, muszą wziąć na siebie moralną odpowiedzialność za swoje czyny.Moralna odpowiedzialność za czyny - argumentacja Małżeństwo uwikłane w liczne zbrodnie ukazuje renesansowy dramat "Makbet" autorstwa Williama Szekspira. Tytułowego bohatera poznajemy początkowo jako szlachetnego rycerza i lojalnego poddanego. Jego podejście do życia ulega zmianie po spotkaniu z czarownicami i usłyszeniu ich przepowiedni. Otóż wiedźmy oznajmiły mu, że w przyszłości zasiądzie na tronie. Ta sytuacja zupełnie odmienia charakter bohatera, wprowadzając do utworu sytuację tragiczną.Makbet zaczyna wpadać w pułapkę zbrodniczych czynów. Z zimną krwią morduje każdego, kto staje na jego drodze. Ostatecznie nie jest już w stanie się powstrzymać. Władza go zaślepia. Aby zrealizować pragnienie panowania, niestety wybiera najgorszą drogę – krwawe morderstwa. I choć wydawałoby się, że bohater osiągnął swój cel, nagle okazuje się zbyt słaby psychicznie. Zaczynają go dręczyć wyrzuty sumienia i halucynacje. Za swoje przewinienia płaci wysoką cenę. Popada w obłęd, a później zostaje sam pośród trupów.Podobna kara dosięga jego małżonkę, Lady Makbet. Jest to postać gotowa na każde poświęcenie. Perspektywa stania się królową całkowicie ją zaślepia. Warto podkreślić, że szekspirowska bohaterka nie zabija osobiście, a jednak jawi się jako większa zbrodniarka niż mąż. Spotkały ją za to zasłużone konsekwencje:zaczęła lunatykować,miewała halucynacje,dręczyły ją wyrzuty sumienia.Próbowała usunąć niewidoczne plamy krwi ze swoich dłoni. Jej szaleństwo i choroba psychiczna ostatecznie doprowadziły ją do odebrania sobie życia. Pisarz, przedstawiając sylwetki tych zbrodniarzy, akcentuje ważną prawdę: nie istnieje wina bez kary. Każde naruszenie porządku moralnego musi znaleźć swój finał przed sądem bożym. Moralna odpowiedzialność za czyny - kontekstBohater "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego uważa, że jako jednostka duchowo wyższa, ma prawo do zabijania. Na swoją ofiarę wybiera zatem nędzną lichwiarkę. Nie zdaje sobie jednak sprawy, że morderstwo to czyn, za który człowiek musi ponieść konsekwencje. Rodion ostatecznie nie zrealizował żadnego ze swoich celów. Samodzielnie i dobrowolnie uznał się za mordercę.Skąd ta nagła przemiana? Okazuje się, że siłą, która zmienia bohatera, jest miłość. Pod wpływem uczucia do Soni Raskolnikow zrozumiał, że prawdziwym przestępstwem było pozbawienie życia drugiego człowieka.Moralna odpowiedzialność za czyny - podsumowanieOcena zachowania bohaterów literackich jest uzależniona od hierarchii wartości oraz kodeksu etycznego każdej jednostki. Sumienie ludzkie stanowi najbardziej sprawiedliwego sędziego moralnego. Omówione postacie dopuściły się różnych przestępstw i spotkały ich za nie inne konsekwencje. Temat winy i kary pozostaje zagadnieniem ponadczasowym, aktualnym w każdej epoce.
W analizie literackiej na poziomie maturalnym nie wystarczy nazwać figury stylistycznej - konieczne jest wyjaśnienie jej funkcji. Jedną z często wykorzystywanych jest anafora, która pełni rolę potężnego narzędzia kompozycyjnego i retorycznego. Anafora - definicjaSłowo to pochodzi z greckiego anaphora i oznacza dosłownie "podniesienie" lub "powtórzenie", co wyjaśnia, czym jest anafora. Dokładnie polega ona na powtórzeniu tego samego słowa lub grupy słów na początku kolejnych segmentów tekstu. Mogą to być:wersy,zdania,całe strofy lub akapity.W kontekście maturalnym istotne jest udowodnienie, że powtórzenie na początku kolejnych segmentów tekstu nie jest przypadkowe, lecz celowo służy strukturyzacji, rytmizacji i potęgowaniu przekazu przez budowanie napięcia. Anafora a epiforaAnafora jest częścią szerszej grupy figur powtórzeniowych. Należy poprawnie odróżnić ją od pokrewnych środków, zwłaszcza od epifory. Anafora: występuje na początku kolejnych segmentów tekstu, co ma na celu wzbogacenie emocjonalne treści.Epifora: to powtórzenie na końcu kolejnych segmentów tekstu, które nadaje puentę i koncentruje na idei końcowej.Jeżeli autor używa anafory, stawia na dynamiczne rozpoczęcie i wprowadzenie odbiorcy w temat. Natomiast, kiedy wybiera epiforę, jego celem jest mocne, zapadające w pamięć domknięcie i konkluzja.Anafora - funkcjaAnafora narzuca rytm od samego początku. Ten mechanizm ma bezpośredni wpływ na to, jak odbiorca przyswaja treść, skupiając swoją uwagę na powtarzanej frazie.Rytmizacja i kompozycyjnośćPowtórzenie na początku wersu nadaje tekstowi stały, powtarzalny rytm. To ułatwia przyswojenie treści, wprowadzając jednocześnie podniosły ton (ważne w hymnach, eposach, czy retoryce patetycznej). W długich formach tekstowych, anafora spaja rozbudowane myśli lub porządkuje długie opisy w płynną całość. Przykład: budowanie podniosłego tonu i rytmu eposu w Inwokacji z "Pana Tadeusza"Wzmocnienie przekazuAnafora jest narzędziem emfazy (uwydatnienia). Pozwala na ukazanie kolejnych szczegółów krajobrazu, natury (np. kolorów, gatunków, stanów), potęgując malowniczość i dynamikę. W ten sposób anafora podkreśla nastrojowość i niemal ożywia bierne opisy. Sielskie opisy wzmacniają spokój i tworzą wrażenie Arkadii. Przykład: opisy przyrody u Mickiewicza EkspresjaW liryce, zwłaszcza tam, gdzie wyrażane są silne emocje, anafora jest sposobem na przekazanie niekontrolowanych lub narastających stanów, takich jak żal, zwątpienie, rozpacz czy gniew. Powtarzalność odzwierciedla obsesyjne, cykliczne myśli podmiotu lirycznego, stając się tym samym strukturą lamentu. W ten sposób wyraża się niemożność ucieczki od cierpienia i emocjonalny wydźwięk.Przykład: odzwierciedlenie psychologicznego osaczenia bólem po stracie córeczki w "Trenach" KochanowskiegoPodkreślenie znaczenia ważnych myśli Powtarzany schemat nadaje prawdom wymiar absolutny i niezmienny. Poprzez ciągłe powtarzanie stawia w centrum uwagi określoną ideę, skupiając na niej uwagę odbiorcy i ułatwiając zapamiętywanie. Anafora utrwala uniwersalne prawa i refleksje o charakterze ponadczasowym. Przykład: "Księga Koheleta" (idea Vanitas - podkreślenie cykliczności i marności życia)Anafora - przykłady lektur maturalnychW kanonie lektur anafora jest obecna w lekturach z różnych epok, zawsze odzwierciedlając problematykę i realizując intencję autora."Księga Koheleta"Cel: utrwalenie mądrości o marności życia (Vanitas).Funkcja: anafora (obejmująca powtarzanie słowa "czas") podkreśla niezmienność prawdy o boskim porządku: cykliczności i dualizmie życia oraz marności ludzkich działań."Treny", Jan KochanowskiCel: wyrażenie renesansowego kryzysu światopoglądowego i niekontrolowanego bólu po stracie dziecka.Funkcja: anafora (pod słowem "Wszytki") buduje strukturę lamentu. Rytmiczna powtarzalność odzwierciedla obsesyjny powrót myśli podmiotu lirycznego do utraconej istoty, potęgując wrażenie osaczenia przez cierpienie i niemożności ucieczki od śmierci córki."Pan Tadeusz", Adam MickiewiczCel: budowanie malarskiego, szczegółowego obrazu natury i nadanie eposowi podniosłego rytmu.Funkcja: w Inwokacji anafora polega na powtarzaniu słów, np. "Gdzie". "Do tych", co tworzy piękne, idylliczne obrazy ojczyzny. Autor w ten sposób wprowadza patetyczny ton i buduje harmonijną wizję utraconej Arkadii."Dziady cz. III", Adam MickiewiczCel: wzmocnienie ideologiczne w kontekście mesjanizmu.Funkcja: w Wielkiej Improwizacji powtórzenie zaimka "Ja" służy budowaniu patosu, podkreślając narastające poczucie mocy, osamotnienia i pychy Konrada jako wybranego przywódcy narodu.Czy anafora pojawi się na maturze 2026?W przeciwieństwie do wcześniejszych lat, gdzie akcentowano samą identyfikację środka stylistycznego, najnowsze wymagania CKE wymuszają na zdających wykazanie, jak anafora - figura prostego powtórzenia - służy złożonej intencji autorskiej. Oznacza to, że należy dokładnie wyjaśnić, jak anafora wpisuje się w główną myśli utworu (pogłębiona interpretacja).
Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca. Omów zagadnienie na podstawie utworu Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.Stan wojenny to okres w historii Polski, który rozpoczął się 13 grudnia 1981 r. i trwał do 22 lipca 1983 r. Czas ten charakteryzował się aresztowaniami opozycjonistów, wprowadzeniem cenzury, inwigilacji i podsłuchów. Jego celem było ograniczenie życia codziennego Polaków oraz stłumienie sprzeciwu politycznego, zwłaszcza ruchu "Solidarność". Tysiące działaczy opozycji trafiło do więzień, mimo że nie postawiono im żadnych zarzutów. Władzę nad państwem przejęło wojsko, ZOMO. Ówczesny rząd, posługując się siłą, strachem i przemocą, usiłował wpłynąć na społeczeństwo, aby utrzymać swoją pozycję.Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca - tezaZ perspektywy kogoś z zewnątrz, np. obcokrajowca, stan wojenny wywołuje szok i głębokie poczucie przygnębienia. Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca - argumentacja W opowiadaniu Olgi Tokarczuk "Profesor Andrews w Warszawie" został przedstawiony pesymistyczny i złowrogi obraz polskiej stolicy. Można domniemywać, że autorka osadziła czas akcji na grudzień 1981 roku, czyli na moment wprowadzenia w kraju stanu wojennego. Wydarzenia te rozgrywają się w ciągu kilku dni. Dokładnie 12 grudnia do Warszawy przybywa tytułowy psychoanalityk - profesor Andrews. Miał w planach spotkania ze studentami, wygłoszenie serii wykładów na uczelniach oraz zwiedzanie wybranych miast. Miała to być zwykła naukowo-turystyczna wizyta.Jednak już pierwszej nocy zaczynają dziać się rzeczy niezrozumiałe dla profesora. Przydzielona mu opiekunka nagle przestaje odbierać telefony. Nie udaje mu się także nawiązać kontaktu ze znajomymi z Anglii. Naukowiec zostaje sam w wynajętej kawalerce. Obserwuje na ulicach czołgi, ZOMO i wozy opancerzone.Początkowo Warszawa wydaje mu się nawet egzotyczna z racji tej sytuacji. Jednakże, rosnąca liczba zdarzeń zaczyna zdumiewać psychoanalityka. Kiedy decyduje się na zwykłe zakupy, okazuje się, że jedynym towarem dostępnym na półce jest ocet. Ludzie stojący w kolejce po ryby unikają kontaktu wzrokowego i patrzą na własne stopy, gdy mijają ich żołnierze. Profesor zaczyna rejestrować coraz więcej paradoksów i niepojętych dla niego sytuacji.Świat, na który patrzy, jest brudny i ponury. W kawiarni siedzi bezzębna starsza kobieta, melancholijnie wpatrująca się w okno. W zasadzie jedynym ratunkiem przed narastającą apatią staje się alkohol - profesor Andrews upija się najpierw trunkiem kupionym na lotnisku, a następnie przyjmuje zaproszenie od napotkanego mężczyzny, który częstuje go bimbrem. Można zatem wyciągnąć wniosek, że stolica jest miejscem, gdzie ciężko zapanować nad emocjami. Króluje tam poczucie strachu i totalnej bezsilności.W opowiadaniu jedyną ucieczką od trudów codzienności staje się właśnie alkohol. Stolica jest ukazana jako miasto szare i nieatrakcyjne. Mieszkania są w kiepskim stanie, niemal identyczne, a miejsce w nich jest ograniczone. Nawet leżący śnieg nie jest biały i błyszczący, lecz brudny. Mieszkańcy są przygnębieni i zagubieni. Nic w tym miejscu nie przypomina profesorowi cywilizowanego Londynu. Pytanie, które Tokarczuk zadaje czytelnikowi na koniec, brzmi: jaką wiedzę zdobył profesor Andrews o Warszawie, Polsce, a co najważniejsze - o samym sobie?Stan wojenny z perspektywy obcokrajowca - kontekstDzieła literackie oraz autorzy, którzy w swojej twórczości zajmowali się tematyką stanu wojennego to m.in.:"Raport o stanie wojennym", Marek Nowakowski,"Raport z oblężonego miasta", Zbigniew Herbert (pisany wierszem o ówczesnej rzeczywistości oraz kondycji człowieka),"Kabaret Kici Koci", Miron Białoszewski,"Pan tu nie stał", Stanisław Barańczak (ośmieszenie języka komunistycznej propagandy Polski Ludowej). Zwrot: "Pan tu nie stał" stanowi punkt wyjścia dla tego utworu. Te słowa padały na co dzień, kiedy w długich kolejkach oczekiwało się na dowolny towar. W wierszu do osoby usiłującej wepchnąć się do szeregu mówią różni ludzie, którzy już wcześniej zajęli tam miejsca. Nie posługują się oni jednak swoim własnym głosem i w gruncie rzeczy nie przekazują żadnych treści. Zamiast tego powtarzają zbitki fraz zaczerpniętych z języka mediów i polityki. To ludzie stojący w kolejce, a nie na wiecu politycznym, dlatego należałoby oczekiwać od nich słów prostych, zwyczajnych. Niemniej propaganda osiągnęła już swój cel - zgromadzony w sklepie tłum bełkocze jej językiem. Całość jest rodzajem gry językowej.Chcesz mieć spokój przed egzaminem ustnym? Wyczerpujące opracowanie pytań jawnych to jedyny materiał, którego potrzebujesz, by zdobyć maksimum punktów!
Małżeństwo w literaturze to jeden z najbardziej plastycznych motywów. Choć rzadko trafia na egzamin jako główne zagadnienie, stanowi niezastąpione narzędzie do konstruowania mocnych argumentów w najtrudniejszych tematach CKE. Małżeństwo w literaturze - znaczenieMotyw małżeństwa w literaturze jest niezwykle bogaty i różnorodny. Służy jako wskaźnik tego, co było ważne pod względem etycznym, ekonomicznym i obyczajowym w danej epoce. Analiza małżeństwa pozwala na stworzenie kompleksowej diagnozy społecznej i psychologicznej, co jest wysoko punktowane na maturze. Małżeństwo w literaturze ewoluowało przez dwa etapy:idealizacja: małżeństwo jest spełnieniem miłości i celem życia - jeśli związek kończy się tragicznie, przyczyną są wady otoczenia, a nie sama instytucja małżeństwa,demaskacja: małżeństwo jest krytykowane, staje się przede wszystkim transakcją ekonomiczną lub narzędziem do utrzymania statusu społecznego - przeszkoda leży wewnątrz instytucji - jest nią przymus majątkowy i klasowy. Motyw małżeństwa w literaturze - przykłady W maturalnej analizie ważne jest postrzeganie małżeństwa jako relacji z drugą osobą, która kształtuje człowieka, czyli powoduje u niego nabranie określonych cech, wpływa na jego zachowanie, postawę lub system wartości. Funkcja pozytywna: relacja moralnie wspiera bohatera, prowadzi do pozytywnej przemiany i odkupienia (np. Kmicic).Funkcja negatywna (destrukcyjna): relacja wywołuje upadek moralny, niszczy psychikę lub wymusza porzucenie wartości (np. Makbet, Wokulski).Motyw małżeństwa - kanon lekturMałżeństwo w literaturze służy jako dowód na siłę miłości, opresję ambicji lub dominację pieniądza.Motyw małżeństwa w Potopie (Henryk Sienkiewicz)Relacja Andrzeja Kmicica i Oleńki Billewiczówny to przykład miłości, która napędza do pozytywnej przemiany i odkupienia moralnego.Relacja (miłość idealistyczna): miłość Oleńki jest warunkowa. Najpierw odrzuca Kmicica z powodu jego zdrożnych czynów i zdrady. Małżeństwo jest obiecane dopiero, gdy Kmicic odkupi swoje winy i zmieni postawę.Kształtowanie (efekt): małżeństwo staje się nagrodą. Kmicic, by zasłużyć na Oleńkę przechodzi przemianę, bierze udział w walce narodowej i odzyskuje honor. To ilustracja siły miłości i poświęcenia jako źródła nadziei oraz element budowania wspólnoty narodowej. Motyw małżeństwa - Makbet (William Shakespeare)Związek Makbeta i Lady Makbet to podręcznikowy przykład negatywnego wpływu. Lady Makbet celowo używa miłości i manipulacji, aby usunąć opór moralny męża, doprowadzając go do królobójstwa. Relacja (zależność): małżeństwo przekształca się w sojusz ambicji, w którym Makbet staje się zależny od woli żony, by "udowodnić" swoją męskość.Kształtowanie (efekt): wpływ Lady Makbet prowadzi do spiralnego upadku moralnego, zniszczenia psychiki i ostatecznej śmierci. Motyw małżeństwa w Weselu (Stanisław Wyspiański)Ślub inteligenta z chłopką to symboliczna próba zjednoczenia narodu i obalenia mitu społecznego. Relacja (powierzchowność): małżeństwo obnaża brak autentycznej więzi między klasami. Inteligencja lekceważy chłopów, nie rozumie ich życia (np. Radczyni pyta o siew w listopadzie).Kształtowanie (efekt): małżeństwo to symbol, który prowadzi do klęski narodowej i letargu. Jasiek traci Złoty Róg (ideę) na rzecz czapki z pawimi piórami (materializm/próżność). Motyw małżeństwa w Lalce (Bolesław Prus)Dążenie Stanisława Wokulskiego do małżeństwa z Izabelą Łęcką to klasyczny dowód na to, jak ekonomia dominuje nad uczuciem w epoce pozytywizmu.Miłość (towar), relacja (transakcja): Wokulski, zaślepiony idealizmem, staje się emocjonalnie zależny od Łęckiej. Inwestuje majątek, by zyskać jej względy. Łęcka postrzega go jako przedmiot mający uratować jej zubożały status arystokratyczny.Kształtowanie (efekt): ta destrukcyjna relacja zmusza Wokulskiego do porzucenia ideałów naukowych na rzecz materializmu. Rozczarowanie prowadzi do załamania psychicznego i próby samobójczej.Motyw małżeństwa - Chłopi (Władysław Reymont)W naturalistycznym świecie Lipiec małżeństwo jest ściśle powiązane z ziemią i władzą patriarchalną. Maciej Boryna, poślubiając Jagnę, robi to nie tylko z namiętności, ale by zabezpieczyć swój majątek i utrzymać pozycję.Relacja (opresja): małżeństwo jest transakcją majątkową, która prowadzi do konfliktu rodzinnego (Maciej vs. Antek) i wymienia młodość Jagny na majątek.Kształtowanie (efekt): Jagna, niepotrafiąca podporządkować się regułom majątkowym i społecznym narzuconym przez to małżeństwo, zostaje ostatecznie wykluczona. Motyw małżeństwa - Żona modna (Ignacy Krasicki)Satyra z epoki oświecenia ośmiesza wady szlachty, w tym małżeństwo oparte wyłącznie na kalkulacji materialnej. Pan Piotr poślubia modną (czyli ulegającą francuskim wpływom) i rozrzutną szlachciankę dla jej pokaźnego posagu.Relacja (nierozsądna): związek jest wynikiem kontraktu, w którym majątek jest ceną za prawo do bycia żoną i posiadania wpływów w domu. Żona natychmiast narzuca mężowi obce obyczaje (francuskie jedzenie, przemeblowania).Kształtowanie (efekt): postawa żony prowadzi pana Piotra do ruiny materialnej i upokorzenia. Krasicki wykorzystuje satyrę do ośmieszenia wad społecznych i braku rozsądku w życiu prywatnym i majątkowym. Jak wykorzystać motyw małżeństwa na rozprawce?Zgodnie z trendami egzaminacyjnymi, celem nie jest opisanie związku, lecz udowodnienie, w jaki sposób ta relacja kształtuje, zmienia lub niszczy bohatera.Koncentracja na procesie zmianyAnalitycy CKE jasno wskazują: nie warto opisywać tylko miłości lub cierpienia, lecz udowodnić, jak relacja wpłynęła na zmianę postawy, zachowania lub systemu wartości bohatera. Przykład (Wokulski): niewystarczające jest stwierdzenie, że Wokulski cierpiał. Lepiej pokazać, że relacja z Łęcką (idealistyczna zależność) kształtuje go negatywnie, zmuszając do porzucenia nauki i idei pozytywistycznych.Wprowadzanie kontekstówMałżeństwo to doskonały motyw do wprowadzenia kontekstów:etycznego / psychologicznego: analizując "Makbeta", dobrze przedstawić związek jako sojusz zła i studium destrukcyjnego wpływu manipulacji na psychikę.historycznego / ideologicznego: analizując "Wesele" lub "Potop", można wskazać małżeństwo jako element budowania lub demaskowania wspólnoty narodowej,społecznego / ekonomicznego: analizując "Lalkę", warto omówić małżeństwo jako walkę z barierami klasowymi i ilustrację dominacji kapitału. Wprowadzenie co najmniej dwóch kontekstów otwiera drogę do osiągnięcia najwyższych wyników punktowych. Motyw małżeństwa na maturzeMałżeństwo, jako podstawa jednostka, jest nierozerwalnie związane z motywem rodziny i domu rodzinnego, który był odrębnym tematem na maturze w roku 2023. Warto zatem rozważać ten motyw jako gotowy argument na rozprawkę. Potop, małżeństwo odkupieńcze wywołuje pozytywną zmianę charakteru (Kmicic), odkupienie i służbę ojczyźnie, co pasuje do tematów poświęcenia, przemiany i źródła nadziei w trudnych czasach. Makbet, małżeństwo toksyczne prowadzi do moralnego upadku, zbrodni i szaleństwa. To idealny argument do tematów o buncie i jego konsekwencjach oraz o wpływie relacji na moralność. Wesele, małżeństwo klasowe pełniące funkcję symboliczną, którego konsekwencją jest marazm, klęska i brak zjednoczenia to argument do tematów o relacjach międzypokoleniowych i elementów fantastycznych w utworze.Lalka, małżeństwo kalkulacyjne, które skutkuje destrukcją emocjonalną, zmianą wartości i izolacją (pod presją majątku) to dowód do tematów o wpływie otoczenia społecznego oraz błędnej ocenie sytuacji.Chłopi, małżeństwo ekonomiczne doprowadzające do ostracyzmu i wykluczenia Jagny to mocny argument do tematów o konflikcie jednostki ze zbiorowością oraz wpływie rodziny i norm społecznych.Żona modna, małżeństwo nierozsądne, którego efektem jest ruina materialna i upokorzenie. Jest to doskonały argument do tematów o wpływie obyczajów na człowieka i konsekwencjach złego wyboru.